زیارت سامرا: سفری روحانی به آستان مقدس حضرت امام هادی و امام عسکری (ع)
در قلب تاریخ پر فراز و نشیب عراق و در کرانههای رود دجله، شهر سامرا همچون گوهری تابناک میدرخشد. این شهر که روزی پایتخت پرآوازه خلافت عباسیان بود، امروز آن را یکی از مهمترین مقاصد زیارتی شیعیان جهان میشناسند. اگر مایلید با تور کربلا به آستان مقدس حضرت امام هادی و امام عسکری ع سفر کنید گروه آنلاین کربلا در خدمت شماست.
اهمیت سامرا نه به دلیل کاخهای باشکوه و منارهی معروف ملویه، که به سبب میزبانی دو امام همام، حضرت امام علی النقی الهادی(ع) و فرزند بزرگوارش، حضرت امام حسن عسکری ع است. زیارت این حرمین شریفین، تنها یک سفر جغرافیایی نیست، بلکه سفری معنوی به عمق تاریخ تشیع و عروجی روحانی به سوی معارف ناب الهی است.
سامرا در گذر تاریخ: از شکوه عباسیان تا عظمت امامت شیعیان
تأسیس شهر سامرا به دست خلیفه عباسی، المعتصم بالله، در سال ۲۲۱ هجری قمری، با هدف دوری از درگیریهای نظامیان ترک در بغداد انجام شد. این شهر به سرعت به اوج شکوه و جلال خود رسید. کاخها، مساجد و باغهای باشکوهی در آن میساختند.
اما نقطه عطف تاریخ سامرا، زمانی آغاز شد که خلیفه وقت، المتوکل عباسی، که دشمنی شدیدی با اهل بیت(ع) داشت، امام هادی(ع) را در سال ۲۳۴ قمری به اجبار از مدینه به سامرا فراخواند تا ایشان را تحت نظارت مستقیم خود قرار دهد.
این اقدام اگرچه به قصد محدود کردن و زیر نظر گرفتن امام (ع) انجام شد، اما در مشیت الهی، باعث شد این شهر به مرکزی برای نشر معارف اسلامی شیعیان تبدیل شود. امام هادی(ع) به مدت حدود ۲۰ سال و امام عسکری(ع) به مدت حدود ۵ سال در این شهر تحت مراقبت و فشار شدید حکومت عباسی زندگی کردند و در نهایت هر دو بزرگوار در همین شهر به شهادت رسیدند. آرامگاه ایشان در سالهای اخیر به حرمی مقدس مبدل گشت.
حرمین عسکریین: نماد صلابت و استقامت
حرم مطهر امامین عسکریین(ع) در مرکز شهر سامرا قرار دارد. این حرم، میزبان پیکر پاک دو امام دهم و یازدهم شیعیان است. همچنین در همین مکان، مرقد بانوی بزرگوار، حضرت نرجس خاتون(س)، مادر گرامی حجت خدا، امام زمان(عج) و نیز مرقد حضرت حکیمه خاتون(س)، دختر بزرگوار امام جواد(ع) و عمه امام عسکری(ع) قرار دارد.
ساختار حرم طی قرون متمدی توسعه و تزئین میشود. گنبد طلایی بزرگ و منارههای بلند آن از دور نمایانگر عظمت و شکوه این مکان مقدس است. فضای داخلی حرم با آیات قرآن، کاشیکاریهای ظریف، آینهکاریهای خیرهکننده و ضریح نقرهای زیبا تزئین شد که هر بینندهای را به حیرت وا میدارد.
اما تاریخ این حرم، تنها شاهد عبادت و زیارت نیست. این مکان مقدس، نماد استقامت در برابر توحش و بنیادگرایی نیز هست. در سال ۲۰۰۶ میلادی، تروریستهای تکفیری با انفجار مهیبی، گنبد و بخشهای بزرگی از حرم را ویران کردند.
این حادثهی دردناک، دل میلیونها شیعه در سراسر جهان را به درد آورد. اما این پایان ماجرا نبود. با ارادهی قوی مردم در کشور عراق و شیعیان جهان، بازسازی حرم با شکوهی بیشتر آغاز شد و امروزه شاهد بنایی باشکوهتر و عظمتی مضاعف هستیم. این خود نشانهای از پیروزی نور بر ظلمت است.
آداب و فضیلت زیارت سامرا
زیارت امامان معصوم(ع) تنها یک دیدار معمولی نیست، بلکه عملی است عبادی که دارای آداب و فضیلتهای خاص خود است. برای زیارت سامرا، مستحب است زائر با طهارت و با بهترین لباس به حرم مشرف شود.
خواندن زیارتنامه مأثور که در منابع حدیثی مانند «مفاتیح الجنان» آمده، از اهم موارد است. در این زیارتنامهها، با زبانی دلنشین با امامان(ع) سخن میگوییم، بر ایشان درود میفرستیم. به ولایت آنان اقرار میکنیم و از خداوند میخواهیم که این زیارت را مقبول درگاهش قرار دهد.
از پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) روایات فراوانی درباره فضیلت زیارت مزار امامان(ع) نقل میشود. زیارت آن بزرگواران، باعث آمرزش گناهان، برآورده شدن حاجات، شفاعت در روز قیامت و تقرب به درگاه الهی میشود.
زیارت سامرا به دلیل شرایط خاصی که امامان(ع) در آن داشتند، از جایگاه ویژهای برخوردار است. آنان در این شهر در حصر و تحت سختترین فشارها بودند، بنابراین زیارت قبر آنان بیانگر همدلی و اعلام پیروی از مسیر پررنج ایشان است.
سرداب غیبت: پیوند با امام عصر(عج)
یکی از مکانهای بسیار با اهمیت در مجاورت حرمین عسکریین، «سرداب غیبت» است. بر اساس روایات تاریخی، این سرداب، محل عبادت امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) است. همچنین میگویند امام زمان(عج) در دوران کودکی و قبل از غیبت، در این مکان شدند. این سرداب، نماد و یادآور غیبت آخرین حجت خدا و محل دعا و نیایش برای فرج آن حضرت است.
زائران پس از زیارت حرم، به سرداب میروند و با خواندن دعاهایی مانند دعای عهد، دعای فرج و زیارت آل یاسین، پیوند خود را با امام عصر(عج) تجدید میکنند. همچنین عهد و پیمان خود را برای آمادگی در زمان ظهور ایشان مستحکمتر میسازند. سرداب غیبت، پلی معنوی بین گذشته پرافتخار امامت و آیندهی درخشان حکومت عدل جهانی است.
زیارت؛ تجلی عشق و وحدت
سفر به سامرا تنها برای شیعیان نیست. این شهر مقدس، پذیرای عاشقان اهل بیت(ع) از تمام مذاهب اسلامی است. فضای روحانی حرم، دلها را از هر قوم و قبیلهای به سوی خود جذب میکند. زیارت، زبانی جهانی است که فراتر از اختلافات، وحدت و یکرنگی امت اسلامی را به نمایش میگذارد.
هنگامی که زائران با لهجهها و ملیتهای مختلف – از عرب و فارس و ترک و اردوزبان – را میبینیم که گرداگرد ضریح مطهر جمع میشوند و با اشک و آه و دلهای پرامید، راز و نیاز میکنند، به عظمت نیروی عشق و ایمان پی میبریم. این صحنهها، زیباترین تصویر از امت واحدهی اسلامی است که دشمنان همواره در پی تفرقهاندازی در آن هستند.
نماز امام حسن عسکری
کیفیت نماز امام حسن عسکری(ع)نماز امام حسن عسکرى علیه السلام؛ چهار رکعت است که به صورت دو نماز دو رکعتی خوانده می شود، به این صورت که در دو رکعت اول بعد از خواندن سوره حمد، پانزده مرتبه سوره زلزال و در دو رکعت دوم، بعد از قرائت سوره حمد، پانزده مرتبه سوره توحید خوانده می شود.
این نماز در کتاب مفاتیح الجنان در ذیل اعمال روز یکشنبه به همراه نماز سایر ائمه علیهم السلام آمده است. البته شیخ عباس قمی قبل از آن در عمل بیستم از اعمال روز یکشنبه اشاره می کند که اکثر این نمازها اختصاص به روز یکشنبه ندارد و لکن خواندن آنها در روز یکشنبه افضل است. همچنین هنگام نقل نمازها هر یک را که به روز یکشنبه اختصاص دارد متذکر می شود.
از این رو چون در مورد این نماز صحبتی از اختصاص داشتن آن به روز یکشنبه نمی کند معلوم می گردد که این نماز را در هریک از ایام هفته می توان بجا اورد.
سخن پایانی در مورد زیارت حرم سامرا
زیارت سامرا، فرصتی است کمنظیر برای تجدید عهد با امامانی که در راه حفظ اسلام ناب و تبیین معارف حقیه، سختترین رنجها را متحمل شدند. این سفر، ما را با بخشی از تاریخ پرفراز و نشیب تشیع آشنا میسازد و درسهای بزرگی از صبر، استقامت و توکل به خدا را میآموزد.
در دنیای پراضطراب امروز که غفلت و مادیگردی، روح بشر را خسته کرده است، پناه بردن به چنین حریمهای پاک و نورانی، همچون چشمهای زلال برای جانهای تشنه است. زیارت سامرا، نویدی است برای دلبستگان اهل بیت(ع) که پرچم اسلام حقیقی با وجود همه سختی ها همچنان برافراشته است و وعدهی الهی برای پیروزی نهایی حق بر باطل، قطعی و حتمی است.